Dit land is misschien wel het meest evenwichtig ontwikkelde land in de wereld. Er is grote welvaart en in veel opzichten ook welzijn. Er zijn voor iedereen volop kansen goed onderwijs te genieten. Grote natuurrampen blijven dit land vrijwel altijd bespaard. De zomers en de winters zijn er mild en het voorjaar is er van een bovennatuurlijke schoonheid. Al eeuwenlang loopt dit land bij grote levensvraagstukken voorop in de wereld. Er is volop werkgelegenheid. Alle geneugten van het leven zijn voor vrijwel iedereen bereikbaar. Het is een land van melk en honing, dat in de hele wereld bewondering oproept. Natuurlijk zijn er ook minpunten te bedenken, maar die kunnen in alle vrijheid worden besproken en aangepakt. Want bovenal is er vrijheid, vrijheid om te zeggen wat je wil, vrijheid om af te wijken van het gebruikelijke, vrijheid om je leven naar eigen inzicht in te richten.

In dit land kregen alle burgers deze week de gelegenheid in volle vrijheid hun lokale bestuur voor de komende vier jaar te kiezen. Drie dagen lang. In comfortabele stembureaus, die zelden meer dan een kilometer verderop zijn gesitueerd. En wat gebeurt? Nauwelijks de helft van al die burgers komt opdagen. Lees verder Opkomst schande →

‘Het verbaast me niet’, is een veel gehoorde reactie na de onthullingen over sexuele misdragingen bij het talentenprogramma The Voice of Holland. Op zichzelf is dat begrijpelijk, het gaat immers over invloedrijke mannen en afhankelijke doorgaans zeer jonge vrouwen. Verbazend is wel de ernst en grofheid van de gepleegde misdragingen. Dat er twee razend populaire showartiesten bij betrokken zijn, maakt de zaak nog een stuk pikanter. En dan is er de muzikale leider van het programma, die het bestond om foto’s van zijn geslachtsdeel naar deelneemsters te sturen. Als je dat doet en het gebeurt kennelijk vaker, dan ben je gewoon ziek, ernstig gestoord, onbekwaam om in wat voor leidende positie ook te functioneren.

John de Mol, multimiljonair en eigenaar/bedenker van het programma, werd in zijn reactie kwalijk genomen dat hij vooral benadrukte dat vrouwen vaker en eerder van zich moeten laten horen. Vrouwen uit zijn mediabedrijf lieten via een paginagrootte advertentie in het Algemeen Dagblad weten, dat ‘vrouwen niet het probleem zijn’. Dat is correct, maar ook de Mol had gelijk. De zwijgzaamheid van belaagde vrouwen is een probleem, maar geenszins hét probleem. Dat vrouwen moeite hebben met aangifte doen, is een gevolg van de machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen. Die verhouding is al sinds mensenheugenis ongelijk.  Mannen zijn masculien, ze verdienen meestal meer, zijn zwaarder, grover en minder gevoelig.

Gelukkig is de ongelijke positie van mannen en vrouwen aanzienlijk verbeterd. Maar de me-too-affaire heeft duidelijk gemaakt dat er nog een wereld te winnen is. De schok van ‘me too’ heeft ook wel weer verbetering gebracht, maar de verschillen zijn nog altijd groot. Oud-presidenten van de Verenigde Staten als Kennedy, Clinton en Trump hebben duidelijk gemaakt dat het in de beste families voorkomt. Sterker nog hoe groter het verschil in welstand en macht, hoe groter de kans op onwelgevallige verhoudingen.

Gehoopt mag worden dat de onthullingen rond The Voice tot verbetering leiden. De bereidheid tot het doen van aangifte is in ieder geval nu al sterk toegenomen. Het is tekenend dat de publieke omroep de kwestie aan het rollen heeft gebracht, bij de commerciëlen is het zelfreinigend vermogen aanzienlijk minder. De kwestie is bijzonder pijnlijk, vooral voor de slachtoffers, maar toch ook voor het mannelijk geslacht. Vooralsnog is geen andere conclusie mogelijk dan dat de ‘meeste mannen niet deugen’.

Al sinds de val van het kabinet begin vorig jaar gaat het veelvuldig over een nieuwe bestuurscultuur. Probleem is dat eigenlijk niemand goed weet wat ermee kan worden bedoeld. Ja natuurlijk bestuurders, die niet liegen en geen informatie achterhouden, maar zou dat eigenlijk niet heel normaal moeten zijn. Het is pijnlijk dat vooral termen als ‘functie elders’ en ‘het geen actieve herinnering hebben aan’ zijn blijven hangen als het gaat over het afgelopen politieke jaar.

Maar moeten we nou echt constateren dat in de Nederlandse politiek liegen en het gebrek aan oprechtheid tot de typisch vaderlandse cultuur behoren? Politiek gedijt nu eenmaal ook door soms langs de waarheid te schuren en niet altijd het achterste van je tong te laten zien. Het zou niet moeten, maar het gebeurt en als je dat vergelijkt met veel andere landen, ook die met een democratisch stelsel, dan valt het bij ons nog wel mee.

De bestuurscultuur in Nederland is vele jaren gekenmerkt door het polderen, dat wil zeggen zoveel mogelijk partijen betrekken bij het voorbereiden en nemen van belangrijke beslissingen. Zo kon de Sociaal Economische Raad, waarin werkgevers, werknemers en onafhankelijke leden samenwerkten, uitgroeien tot één van de belangrijkste bestuursorganen in het land. Horen we nog wel eens wat van de SER? Nou, behoorlijk weinig. Lees verder Kunnen we weer gaan polderen? →

Eén van de meest misbruikte termen van de afgelopen maanden is het begrip ‘tweedeling’. In Nederland zou zich een tweedeling voordoen tussen gevaccineerden en degenen, die dat niet hebben gedaan. Maar dat is geen tweedeling. Zo’n scheidslijn gaat tussen twee partijen, waarvan de onderlinge sterkte niet veel verschilt. Zo’n breuklijn is er bijvoorbeeld tussen Democraten en Republikeinen in de Verenigde Staten. En bij ons kun je van zo’n lijn spreken tussen progressief liberaal georiënteerde mensen en de groep, die meer ziet in centrum-rechtse politiek.

In het Corona-debat gaat het om een zeer ruime meerderheid, die meent dat vaccinatie tegen Corona de beste weg is en een zeer kleine groep die zich daartegen verzet. Probleem is dat dit verzet zich zeer luidruchtig manifesteert. En zoals de fratsen van Trump in de Verenigde Staten de weg hebben geopend naar een politieke strategie, waarin beschaving niet meer vanzelf spreekt, zo hebben in ons politieke landschap Wilders en Baudet zich opgeworpen als de wegbereiders van een rauw soort politiek dat ontevredenen van allerlei pluimage de moed geeft om ongegeneerd moord en brand te schreeuwen.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat Wilders weliswaar grof is, maar nog wel debatteert. Dat neemt niet weg dat de tv-spotjes van de PVV om van te gruwen zijn. Maar Baudet en zijn kornuiten maken het echt te bont. Lees verder Nederland is geen leuk landje meer →

Beeldvorming heeft natuurlijk altijd een rol gespeeld in de politiek, maar door televisie en sociale media is het belang ervan ontegenzeglijk groter geworden. In mijn eerste jaren als parlementair redacteur voor een groep dagbladen in het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw was beeldvorming nog geen zaak van groot belang. Er was wel enige zorg over de askegels die geregeld op het pak van Joop den Uyl terechtkwamen, binnen de PPR werd stilletjes de vraag gesteld of de aardappel in de keel van aanvoerder Bas de Gaay Fortman geen afbreuk deed aan het imago van de partij. En binnen de PvdA was er enerzijds bewondering voor het spijkerpak van staatssecretaris Jan Schäfer (‘in straaljagers kun je niet wonen’), maar men was ook bevreesd dat deze uitmonstering de partij een wat al te populistisch imago zou geven. Natuurlijk waren politici er ook toen op uit om zich zo voordelig mogelijk te manifesteren, maar het debat werd er geenszins door gedomineerd.

Pas toen ik eind jaren zeventig correspondent in Amerika werd, kwam ik in aanraking met de uitwassen van het perfectioneren van het politieke plaatje. Lees verder Politiek lijdt aan beeldvorming →