Zaterdag 23 april is de laatste dag dat de NRC, na bijna 200 jaar, verschijnt als avondkrant. Vanaf maandag erna wordt het dus concurreren met De Volkskrant, Trouw of Het Parool. Dat zal nog een lastige klus worden. Voor dubbellezers, zoals ik, was het betrekkelijk eenvoudig. ‘s Morgens een krant met vers nieuws, goeie foto’s, prikkelende columns, een paar leuke brieven en het weerbericht. Dan ben je helemaal op de hoogte, als de (werk)dag begint. ‘s Avonds in de NRC een iets andere formule: meer achtergrond en opinie, wat serieuzer, maar wel weer met een lichtvoetige achterpagina.

Nu ploffen er twee of drie kranten tegelijk op de mat. Dat wordt vergelijken. Ik ben bang dat de NRC daarbij het onderspit gaat delven. En dat is haar eigen schuld. Jaren geleden is daar het misverstand ontstaan dat lezers minder behoefte zouden hebben aan nieuws. “Je kan tegenwoordig alles direct online lezen” was het argument. Of opzoeken. Dat geldt misschien voor de redacteuren zelf, maar niet voor mensen met een drukke baan in het onderwijs, het bankwezen of noem maar op. Die willen weten wat er in de wereld is gebeurd en hoe dat spannende Kamerdebat, of die voetbalwedstrijd van de avond ervoor is verlopen.

Wie zit er in een drukke trein te wachten op ellenlange achtergrondartikelen? Of nadere duiding door een of andere hotemetoot? Vaak flink losgezongen van de actualiteit, want hobbyisme voert bij de NRC de boventoon. Daar komt bij dat de journalisten en columnisten van de Volkskrant gewoon scherper en beter zijn. Maarten Keulemans, Paulien Cornelisse, Sander Donkers. Sylvia Witteman, ik zou ze voor geen goud willen missen. Plus de onthullingen uit politiek Den Haag, zoals recent over D66. En dan de brievenrubriek op zaterdag, heel divers en vaak erg geestig. Daarbij vergeleken is de rubriek in de NRC van een zouteloos dominee-gehalte. En dan vergeet ik nog bijna de kleurenbijlage.

Een krant behoort prikkelend te zijn en nieuws te brengen. Veel nieuws. Elke dag weer. Vooral als-ie ’s ochtend verschijnt.

Niemand weet precies waarom Putin de oorlog tegen Oekraïne is begonnen. Maar sommigen hebben een sterk vermoeden: het is de schuld van het Westen. Wij hebben immers Rusland bewust en stelselmatig vernederd na het echec van de Sovjet Unie.

Dat betoogde ook Ian Buruma, normaal een erudiet en evenwichtig schrijver. De Sovjet Unie was vermolmd en alles stortte in 1990 fluks in elkaar, schreef hij recent in de NRC. En vervolgens: ‘De Westerse machten hebben niets gedaan om die vernedering te verzachten. Putin was toen een KGB-agent in Oost-Duitsland. Hij doet nu alles om die vernedering te wreken’. Kortom, als wij Rusland niet hadden vernederd, was er nu geen bloedige oorlog in Oekraïne.

Precies een eeuw geleden speelde hetzelfde. Als de Geallieerden in 1919 het arme Duitsland niet zo hard hadden aangepakt in Versailles, was de Tweede Wereldoorlog nooit uitgebroken. Alsof niet miljoenen Fransen waren gesneuveld en half Frankrijk met de grond gelijk gemaakt door toedoen van Der Kaiser. Terwijl in Duitsland zelf geen dakpan was beschadigd. Maar nee, Frankrijk had nooit al die herstelbetalingen mogen vragen. Dat was zo’n vreselijke vernedering. En toen moest Hitler wel alles doen om die vernedering te wreken.

Het was niet het Westen dat Rusland in 1990 en daarna heeft vernederd. Dat hebben ze zelf gedaan. Nu is er iets anders aan de hand. Rusland is bewust een oorlog begonnen, waarvan het nog tien, twintig jaar de gevolgen zal ondervinden. En op een veel grotere schaal dan in de jaren negentig. Het eens zo machtige Rusland zal verworden tot een paria-staat. Bankroet en door iedereen geboycot. Dat is pas de echte vernedering.

Het oogverblindende St. Michaëls klooster met zijn gouden koepels domineert Kiev. Het is er altijd druk. Orthodoxe monniken lopen af en aan. Beneden zie je de brede, trage Dnjepr stromen. Wat mij het meest opviel was de eindeloze vlakte die zich naar het oosten uitstrekte. Die horizon! Tot de Oeral en nog veel verder is er eigenlijk niets. Geen steden. Alleen grasvlakten en miljoenen schriele berkenbomen. Daar begint het oude, primitieve Rusland.

Kiev was eeuwenlang de parel van Rusland. Vanaf 1325 het religieuze en culturele centrum. Tot het door de slaperige provinciestad Moskou en later St.Petersburg werd overvleugeld. Ik was er in 1995 om een cursus te geven over burgerschapskunde, democratie en onafhankelijke journalistiek. De  deelnemers waren meest ambtenaren, die duidelijk moesten wennen aan hun nieuwe rol als dienaren van de publieke zaak in plaats van onderdrukkers. Heel timide ook. Op vragen als: wat vindt u er zelf van, volgde meestal een verlegen stilzwijgen. Daar waren ze nog nooit mee geconfronteerd.

Nu vechten ze tegen een nieuwe onderdrukker. Dertig jaar geleden begonnen ze heel voorzichtig uit hun schuilplaats te kruipen. En vooruit te kijken. Niet meer naar het oosten, maar naar het westen. En hopen op meer democratie en meer openheid.

Dat vertelde mij een leraar wiskunde op de zaterdagmarkt in de bovenstad. Hij had zijn nieuwsgierig zoontje bij zich van een jaar of twaalf. Om wat bij te verdienen verkocht hij oude Sovjet camera’s. Ik heb er drie gekocht voor een habbekrats. En hem good luck gewenst. Hoe zou het ze gaan? Alle kans dat zijn zoon nu mee vecht om zijn prachtige stad te beschermen tegen een KGB barbaar.

Ed van Thijn was in zekere zin een politicus van het oude stempel, al zou hij die kwalificatie zelf minder op prijs hebben gesteld. Integer, idealistisch, bedachtzaam. Elke dag volop inzet voor de publieke zaak. Een intellectueel, met een scherpe blik op de politiek en het leven, getuige de mooie boeken die hij heeft geschreven.

Een geboren en getogen Amsterdammer. En, zoals meer mensen uit die plaats, in Den Haag voelde hij zich nooit echt thuis. Elke dag ging hij terug naar Mokum en trakteerde zich bij binnenkomst, hoe laat ook, op een kroket bij de Febo snackbar op het Stadionplein. En natuurlijk elke ochtend, als het even kon, roeien op de Amstel.

Zijn tijd als burgemeester was het hoogtepunt uit zijn politieke loopbaan. Meer dan het fractievoorzitterschap tijdens het kabinet Den Uyl. Als secondant van Ome Joop was dat een ondankbare rol. Zeker met een fractie vol radicale welzijnswerkers die de loop van de geschiedenis wel even in de juiste richting zouden gaan ombuigen. Tot ze stuk liepen op de a-politieke Van Agt.

Tijdens de oorlog ging hij als bang, eenzaam jongetje van het ene onderduikadres naar het andere. Op wonderbaarlijke wijze heeft hij het overleefd. Zijn zware trauma’s heeft hij nadien verdrongen door hard te werken en bovenmatig te presteren. Totdat ze, hoe kan het anders, later gingen opspelen. Dat gaf hem een extra reden te blijven strijden tegen onrecht en discriminatie. Voor hem de belangrijkste taak in zijn leven.

Energie-Nederland heeft een kapitale vergissing begaan. Wie haalt nu voor veel geld een mislukte VVD-minister binnen als lobbyist? Kan zij deuren openen? Het energiebeleid drastisch veranderen?

Ik dacht het niet.

Ongetwijfeld heeft Cora in haar ambtsperiode de laatste vier jaar veel mensen leren kennen. In Den Haag en ondernemingskringen. Maar de essentie van lobbyen is dat je andere mensen van mening probeert te veranderen. Niet je collega’s of zielsverwanten. Die zijn het al met je eens. Cora moet dus gaan proberen om Kamerleden van PvdA, Groen Links en Volt  een beetje af te remmen. Of Greenpeace.  Zodat ze niet al te streng zijn voor de energiesector. Zodat er nog wat te verdienen valt.

Maar wie wil nu in hemelsnaam Cora over vloer hebben? Wat voor baanbrekende, intelligente voorstellen zou zij op tafel kunnen leggen? Welke nieuwe gezichtspunten? Ik denk dat zij zich de moeite kan besparen de gang naar het Binnenhof te maken.

Nu is dat maar een klein stukje, want het kantoor van Energie-Nederland is gevestigd op Lange Houtstraat 2 te Den Haag. Precies 75 meter van de ingang van de Tweede Kamer. Maar toch, Cora, het is volstrekt zinloos. Je verdient vast 2x zoveel als minister, maar ik zou het niet doen. Je collega’s Verhagen en Zijlstra zijn ook lobbyist geworden. Eveneens met bitter weinig succes.

Daar komt bij dat je als een dief in de nacht ben weggevlucht van je eervolle ambt als minister van het Koninkrijk. Die smet zal je jarenlang blijven achtervolgen. Zodat alle deuren voor je gesloten blijven.